Przyczyny artrozy
Artroza jest wynikiem długotrwałego procesu degeneracyjnego, w którym chrząstka stawowa – elastyczna tkanka pokrywająca końce kości w stawach – ulega zużyciu. W miarę postępu choroby chrząstka staje się coraz cieńsza i bardziej uszkodzona, co może prowadzić do tarcia kości o kość, powodując ból i stany zapalne.
Główne czynniki ryzyka rozwoju artrozy to:
Wiek: Starzenie się jest najważniejszym czynnikiem ryzyka. Wraz z wiekiem chrząstka staje się bardziej podatna na uszkodzenia.
Płeć: Kobiety, zwłaszcza po menopauzie, są bardziej narażone na rozwój artrozy niż mężczyźni.
Genetyka: Skłonność do rozwoju artrozy może być dziedziczona.
Otyłość: Nadmierna masa ciała zwiększa obciążenie stawów, zwłaszcza kolan i bioder, co może przyspieszać degenerację chrząstki.
Urazy stawów: Przebyte urazy, takie jak złamania lub skręcenia, mogą zwiększać ryzyko rozwoju artrozy w danym stawie.
Powtarzające się obciążenie stawów: Praca lub aktywność fizyczna, która nadmiernie obciąża stawy, może prowadzić do ich przedwczesnego zużycia.
Objawy artrozy
Artroza rozwija się powoli, a objawy mogą się nasilać z czasem. Najczęstsze objawy artrozy to:
-
Ból stawów: Początkowo może występować po intensywnym ruchu, ale z czasem ból może stać się stały, nawet w spoczynku.
-
Sztywność stawów: Szczególnie odczuwalna rano lub po długim okresie bezruchu.
-
Ograniczenie ruchomości: Zmniejszona elastyczność stawów może utrudniać codzienne czynności, takie jak chodzenie czy zginanie kolan.
-
Zgrubienie i deformacje stawów: W zaawansowanych stadiach artrozy stawy mogą stać się zniekształcone, co może być widoczne i wyczuwalne.
-
Odczuwanie „trzeszczenia” w stawie: Może wystąpić podczas ruchu, zwłaszcza w kolanach lub biodrach, jako skutek tarcia kości o kość.
Diagnostyka artrozy
Rozpoznanie artrozy zwykle opiera się na objawach klinicznych i badaniu fizykalnym. Lekarz może również zlecić wykonanie badań obrazowych, takich jak:
-
RTG stawów: Pozwala na ocenę uszkodzeń kości i zmniejszenia przestrzeni między nimi, co sugeruje zużycie chrząstki.
-
Rezonans magnetyczny (MRI): Może dostarczyć bardziej szczegółowych informacji o stanie chrząstki i innych tkanek miękkich.
Leczenie artrozy
Leczenie artrozy koncentruje się na łagodzeniu objawów i poprawie funkcji stawów. Obejmuje ono:
-
Leki przeciwbólowe: W celu zmniejszenia bólu stosuje się leki przeciwbólowe, takie jak paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).
-
Fizjoterapia: Regularne ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawu, poprawiające ruchomość i zmniejszające obciążenie stawów.
-
Redukcja masy ciała: Dla osób z nadwagą lub otyłością, utrata masy ciała może znacznie zmniejszyć obciążenie stawów, szczególnie kolan i bioder.
-
Zastosowanie środków wspomagających: Takich jak laski czy ortezy, które mogą pomóc w odciążeniu stawów.
-
Iniekcje dostawowe: Czasami stosuje się zastrzyki z kwasu hialuronowego lub kortykosteroidów w celu złagodzenia bólu i stanu zapalnego.
-
Zabiegi chirurgiczne: W przypadkach ciężkiej artrozy, kiedy inne metody leczenia nie przynoszą ulgi, może być konieczna operacja, np. endoprotezoplastyka stawu (wymiana stawu).
Zapobieganie artrozie
Choć artroza jest związana z procesem starzenia się, istnieją sposoby na zmniejszenie ryzyka jej rozwoju:
-
Utrzymanie zdrowej masy ciała: Pomaga to zmniejszyć nacisk na stawy.
-
Regularna aktywność fizyczna: Ćwiczenia wzmacniające mięśnie wokół stawów oraz regularne ćwiczenia ruchowe pomagają utrzymać ich elastyczność i siłę.
-
Unikanie urazów stawów: Noszenie odpowiedniego obuwia i unikanie przeciążenia stawów mogą pomóc w ich ochronie.
-
Zdrowa dieta: Dieta bogata w wapń i witaminę D jest ważna dla utrzymania zdrowych kości i stawów.
Artroza może znacząco wpływać na jakość życia, ale z odpowiednim leczeniem i zmianami w stylu życia można skutecznie zarządzać jej objawami i zapobiegać dalszemu postępowi choroby. Regularne wizyty u lekarza i stosowanie się do zaleceń dotyczących leczenia mogą pomóc w utrzymaniu jak największej sprawności i komfortu życia.
